ΚΡΟΚΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΡΟΚΟ ΚΟΖΑΝΗΣ
Ο Κρόκος ο ήμερος (Crocus sativus L.) είναι ενα από τα πιο σπάνια φαρμακευτικά φυτά. Τα αποξηραμένα στίγματα του λουλουδιού αποτελούν τον πολύτιμο κρόκο ή σαφράν ή ζαφορά ή σαφράνι.
Εδώ και τριακόσια χρόνια ο Κρόκος Κοζάνης καλλιεργείται και αναπτύσσεται αποκλειστικά στο Ν. Κοζάνης. Ξεχωρίζει για την άριστη ποιότητα του, που τον κατατάσσει στην πρώτη κατηγορία κρόκου βιολογικής καλλιέργειας στον κόσμο.
Διατίθεται σε δύο μορφές, νηματίδια και σκόνη, σε ειδικές συσκευασίες.
• Αντιθρομβωτικό
Το εκχύλισμα στιγμάτων κρόκου, προκαλεί αναστολή της συγκόλλησης των αιμοπεταλίων. Παράλληλα, διαπιστώθηκε και η αντιπηκτική δράση του.
• Τονωτικό
Βοηθά στη μείωση της χοληστερίνης, στην πέψη, σε κρίσεις άσθματος, στη ναυτία, στο πρήξιμο της νεογιλής οδοντοφυΐας, είναι εμμηναγωγό, αντιπυρετικό και δυναμωτικό.
Οι θεραπευτικές του ιδιότητες είναι γνωστές από την αρχαιότητα, όπως αναφέρεται σε αιγυπτιακό πάπυρο που χρονολογείται από το 1550 π.Χ., ενώ αποτελούσε απαραίτητο συστατικό στα ιατρικά παρασκευάσματα του Ιπποκράτη, του Διοσκουρίδη και του Γαληνού, οι οποίοι τον συνιστούσαν ως παυσίπονο, αντιπυρετικό, υπνωτικό, εμμηναγωγό, επουλωτικό. Μεγάλο είναι το ενδιαφέρον και της σύγχρονης ιατρικής για τον κρόκο. Η σχετική έρευνα είναι συνεχής και πολύπλευρη. Από τα μέχρι τώρα αποτελέσματα διαπιστώθηκε με βεβαιότητα ότι ο κρόκος ασκεί:
1. Αντιοξειδωτική δράση.
Η δράση αυτή θεωρείται σήμερα ιδιαίτερα επωφελής για τον οργανισμό από πολλές πλευρές.
2. Αντιθρομβωτική δράση.
Αποτέλεσμα της αντιαιμοπεταλιακής δράσης που παρατηρήθηκε σε εργαστηριακό επίπεδο. Στη δράση αυτή αποδίδεται η μειωμένη συχνότητα καρδιαγγειακών επεισοδίων στη Valencia της Ισπανίας όπου η κατανάλωση κρόκου είναι μεγάλη.
3. Αντικαρκινική δράση.
Η δράση αυτή διαπιστώθηκε από πολλές έρευνες σε καθαρά πειραματικό επίπεδο.*
4. Βελτιώνει την εγκεφαλική λειτουργία και ιδιαίτερα τη μνήμη (στην Ιαπωνία κυκλοφορεί ήδη επίσημα σχετικό σκεύασμα).
5. Ανακουφίζει από τις ενοχλήσεις κατά την οδοντοφυΐα (σχετικό σκεύασμα κυκλοφορεί στην Ευρώπη). Μέχρι στιγμής, η ίπ νίίΓΟ μελέτη ιης βιολογικής δραστικότητας των φυσικών υδατοδιαλυτών καροτενοειδών του κρόκου έδειξε ότι αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό και ταυτόχρονα διαφοροποιούν τα ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα των σειρών Κ562 και Ηί-60 (λευχαιμικά κύτταρα)
Την τελευταία δεκαετία, μελετούνται συστηματικά τα συστατικά του κρόκου για την αντιοξειδωτική, αντικαρκινική και αντιθρομβωτική τους δράση Είναι γνωστό ότι, η βιταμίνη Α και τα ρετινοειδή παράγωγα της παρουσιάζουν μια ξεκάθαρη αντικαρκινική δράση. Το μεγάλο πρόβλημα τους όμως όταν χρησιμοποιούνται σε μεγάλες δόσεις, είναι η τοξικότητα τους. Τα καροτενοειδή του κρόκου, και κυρίως τα παράγωγα των γλυ-κοζυλεστέρων της κροκετί-νης, αναμένεται, όπως και στην περίπτωση του all-trans και 13-cis ρετινοϊκού οξέος, να εμφανίζουν μειωμένη τοξικότητα συγκριτικά με τη βιταμίνη Α και τα ρετινοειδή παράγωγα της, χωρίς να χάνουν τίποτα από τις αντικαρκινικές και διαφοροποιητικές τους ιδιότητες. Μέχρι στιγμής, η in vitro μελέτη της βιολογικής δραστικότητας των φυσικών υδατο-διαλυτών καροτενοειδών του κρόκου έδειξε ότι αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό αλλά ταυτόχρονα διαφοροποιούν τα καρκινικά κύτταρα των σειρών Κ562 και ΗL-60. Τα αποτελέσματα ήταν ανάλογα με αυτά εμπορικών σκευασμάτων της ίδιας χημικής οικογένειας (β-carotene, ATRA, Etretinate). Έρευνες γίνονται ακόμα για την δράση του κρόκου σε αδενοκαρκινώματα του εντέρου, για την κυτταρολιτι-κή του δράση σε καρκινικά κύτταρα, την ενεργοποίηση των μακροφάγων, τα ρυθμιστικά αποτελέσματα του κρόκου στην τοξικότητα χημικών ουσιών καθώς και για τη μείωση της χοληστερίνης.
Ο κρόκος περιέχει τα καροτενοειδή κροκίνες και κροκετίνη, υπεύθυνα για το χρώμα των στιγμάτων. Τα στίγματα περιέχουν επίσης αρωματικό αιθέριο έλαιο, με κύριο συστατικό τη σαφρανάλη. Αλλο συστατικό είναι η πικρο-κροκίνη, υπεύθυνη για την ιδιαίτερη του γεύση.
Γάλα με κρόκο
Καταπραϋντικό ποτό που μπορεί να βοηθήσει στην ελάφρυνση καρδιακών προβλημάτων. Βραστέ 1 φλυτζάνι γάλα. προσθέστε μια πρέζα κρόκου και σιγοβράσιε για δύο λεπτά. Το πίνετε μία φορά την μέρα.
πρόσμιξη κρόκου
Βάζετε 1 πρέζα νηματίδια κρόκου και 100 ιηΐ καθαρό οινόπνευμα σε κλειστό γυάλινο δοχείο για 14 ημέρες. Με ένα σταγονόμετρο, βάζετε 10-20 σταγόνες στη γλώσσα για να βελτιώσετε τη διάθεση σας,
Συμβουλή
Το τρίψιμο των ούλων σας με κρόκο ελαττώνει τον πόνο και την φλεγμονή. Τρίψτε μερικά στίγματα σε σκόνη και κάντε ελαφρό μασάζ στα ούλα σας. Μπορείτε αν θέλετε να αναμείξετε τον κρόκο με μέλι.
ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΜΕ ΚΡΟΚΟ ΚΟΖΑΝΗΣ
ΡΙΖΟΤΟ ΜΕ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑ ΚΑΙ ΓΑΡΙΔΕΣ
225γρ. γαρίδες - 5 κ.σ. λάδι - 600ml ζωμός κότας - 1 πρέζα κρόκο σε στίγματα - 225γρ. καθαρισμένα καλαμάρια - 1 ψιλοκομμένο κρεμμύδι - 1 ψιλοκομμένη σκελίδα σκόρδο - 2 ξεφλουδισμένες ντομάτες - 185γρ. ρύζι αρμπόριο - 3 κ.σ. βερμούτ - 50γρ. αρακάς
- αλάτι, πιπέρι - ξύσμα ενός λεμονιού
Ξεφλουδίζετε τις γαρίδες και κρατάτε τα κελύφη, Ζεσταίνετε το λάδι σε βαθύ τηγάνι και τηγανίζετε τα κελύφη μέχρι να ροδίσουν, Προσθέτετε το ζωμό κότας και βράζετε αφαιρώντας τον αφρό, Τρίβετε τον κρόκο στο ζωμό και χαμηλώνετε τη φωτιά, Αφήνετε να σιγοβράζει. Ξεπλένετε τις γαρίδες και τα καλαμάρια και στεγνώνετε, Κόβετε τα καλαμάρια σε ροδέλες. Σε 2 κ.σ. λάδι τηγανίζετε τα καλαμάρια και τις γαρίδες για 1-2 λεπτά, Προσθέτετε το υπόλοιπο λάδι, το σκόρδο και το κρεμμύδι και μόλις μαλακώσουν, προσθέτετε τις ψιλοκομμένες ντομάτες και τηγανίζετε για 4 -5 λεπτά. Ρίχνετε το ρύζι και σωτάρετε για 3 λεπτά ανακατεύοντας, Προσθέτετε το βερμούτ και αφήνετε σχεδόν να εξατμισθεί, Ρίχνετε το ζωμό κότας και τον αρακά στο ρύζι, αλατοπιπερώνετε, Δίνετε μια βράση, σκεπάζετε και χαμηλώνετε τη φωτιά. Σιγοβράζετε για 20 περίπου λεπτά ανακατεύοντας που και που, μέχρι το ρύζι να γίνει αλ ντέντε. Ρίχνετε τις γαρίδες και τα καλαμάρια με το ζωμό τους, σβήνετε τη φωτιά και αφήνετε για 2 λεπτά στο μάτι. Σερβίρετε γαρνίροντας με το ξύσμα λεμονιού.
ΓΑΛΕΟΣ ΜΕ ΣΑΦΡΑΝ ΣΕ ΛΑΔΟΧΑΡΤΟ
6 φιλέτα γαλέου (200 περίπου γραμμαρίων το καθένα)- 2 λεμόνια - 300 γρ. κρέμα γάλακτος - μια πρέζα σαφράν σε σκόνη - μαϊντανός
Προθερμαίνετε τον φούρνο στους 180°0. Κόβετε 6 φύλλα λαδόχαρτο. Ζεσταίνετε την κρέμα γάλακτος προσθέτοντας το σαφράν, το αλάτι και το πιπέρι. Μέσα σε κάθε φύλλο βάζετε μια φέτα λεμονιού, από πάνω ένα φιλέτο γαλέου, το σκεπάζετε με μια γεμάτη κουταλιά σούπας κρέμα γάλακτος και άλλη μια φέτα λεμονιού. Αν θέλετε προσθέτετε και λίγο ψιλοκομμένο μαϊντανό. Κλείνετε το λαδόχαρτο διπλώνοντας καλά τις άκρες και ψήνετε για 10 λεπτά στο φούρνο.
ΑΧΛΑΔΙΑ ΜΕ ΒΑΝΙΛΙΑ ΚΑΙ ΚΡΟΚΟ
8 μικρό αχλάδια, καθαρισμένα - 4 φλυτζανια τσαγιού νερό - 1/2 φλυτζανι τσαγιού ζάχαρη - 1 περικάρπιο βανίλιας τριμμένο - 1 φέτα τζίτζερ -1 πρέζα κρόκο σε στίγματα - 1 μικρό κομμάτι φλούδα λεμονιού
Βάζετε σε κατσαρόλα όλα τα συστατικά, Τα βράζετε πάνω από χαμηλή φωτιά 30 λεπτά ή μέχρι να μαλακώσουν τα αχλάδια, γυρίζοντας τα 1-2 φορές. Τα σερβίρετε σε μπολ μαζί με το ελαφρύ σιρόπι που έμεινε στην κατσαρόλα.
